Chernobyl Kerncentrale

De kernramp van Tsjernobyl was een ernstig ongeluk met een kernreactor dat plaatsvond op 26 april 1986 nabij de Oekraïense plaats (toen nog Sovjet-Unie) Tsjernobyl.

De plaats Tsjernobyl is een stad aan de rivier Pripjat, gelegen in het noorden van Oekraïne, niet ver van de grens met Wit-Rusland. Voor de ramp telde de stad ongeveer 15.000 inwoners. Nu woont er vrijwel niemand. De naam van de stad is tegenwoordig verbonden met het ongeval met de kerncentrale te Tsjernobyl op 26 april 1986. Dit was het eerste en tot nu toe enige ongeval met een kerncentrale waarbij grote hoeveelheden radioactieve stoffen vrijkwamen en er grote gevolgen voor de volksgezondheid waren. Maar rondom de opwerkingsfabriek Majak in Rusland zijn in de jaren '50 en '60 van de vorige eeuw twee grote en diverse kleine nucleaire ongelukken geweest waarbij eveneens grote hoeveelheden radioactiviteit over meer dan 26.000 km2 bewoond gebied werden verspreid.

Proef en kernsmelting
Op 26 april 1986 werd in kernreactor nummer 4 van het complex een proef uitgevoerd. De jonge maar ervaren avondploeg ging testen of er bij uitval van de stoomturbine nog genoeg vermogen was om de koelinstallatie te laten werken. Hiervoor werd een deel van het veiligheidssysteem van de reactor uitgeschakeld. Door een misverstand tussen de reactoroperator en de koelwateroperator en door fouten in het ontwerp van de reactor raakte het koelwater echter aan de kook. De reactoroperator trok alle regelstaven (op zes na) omhoog, terwijl de koelwateroperator het koelwaterniveau liet dalen.

Hierdoor trad om 01:23 uur plaatselijke tijd 's nachts meltdown op: het smelten van de reactorkern. Het personeel probeerde nog de regelstaven te laten zakken, maar ze liepen vast. De energieproductie liep op tot tien keer het normale niveau. De brandstofstaven smolten doordat de temperatuur opliep tot meer dan 2000 °C en het koelwater raakte nog verder verhit. Onder de extreme druk scheurden de leidingen van het koelsysteem en sloeg de ontsnappende stoom het dak weg. Dit veroorzaakte een radioactieve stofwolk in de atmosfeer. De reactor ontplofte midden in de nacht, toen de meeste inwoners van Tsjernobyl sliepen.

Bij de brand en de explosie kwamen 31 mensen om. Evacuatie van de directe omgeving kwam pas op 27 april op gang; na tien dagen waren circa 135.000 mensen geëvacueerd uit een gebied met een straal van 30 km rond de reactor. Ongeveer 3500 inwoners weigerden het gebied te verlaten omdat ze liever stierven aan de radioactiviteit dan aan heimwee. In 2006 waren hiervan nog slechts 461 in leven.

Tsjernobyl vandaag
In 2004 zijn er wereldwijd nog 12 kerncentrales van het "Tsjernobyl" RBMK-type in gebruik, waarvan het grootste deel in Oost-Europa staat. De grootste van dit type is de Ignalina-centrale in Litouwen.

Er is tegenwoordig nog steeds veel diplomatieke onenigheid over de sarcofaag die de sterk radioactieve overblijfselen van reactor 4 afsluit. Deze was namelijk snel in elkaar gezet na de ramp, omdat de straling direct gestopt moest worden. Maar op de lange termijn blijkt het geen sterke constructie te zijn. Men is van mening dat de sarcofaag in onverantwoorde staat verkeert. Maar er is geld nodig om reparaties en verbeteringen uit te voeren. Momenteel betaalt de Europese Unie mee voor tijdelijke herstellingen aan de sarcofaag. Men is nu plannen aan het ontwerpen voor een grotere, definitieve sarcofaag. Deze zou op enkele honderden meters van de reactor gebouwd worden en nadien via een rolsysteem op zijn plaats geschoven worden. De Europese Unie zou ook meebetalen aan deze definitieve bergplaats.

De omgeving van Tsjernobyl en Pripjat is na de ramp afgesloten vanwege de hoge radioactiviteit. Doordat er geen mensen meer wonen, heeft de natuur vrij spel. Zo is de omgeving een waar natuurreservaat geworden, waar allerlei bijzondere flora en fauna te vinden is. Er worden tegenwoordig reizen naar Tsjernobyl georganiseerd om deze natuurweelde te bekijken. Hierbij kan men ook de kerncentrale zelf bezoeken. Wel wordt de kerncentrale tegenwoordig bewaakt door de SBU (Oekraïense geheime dienst), die reizen naar het gebied controleert.

Vorige